فرید بھنڈار

اِسم1

[امرتسر- ایم اے او کالج دا پِچھلا بُوہا- سٹھ باٹھ دی مائی چِھیداں بُوہے توں آون جاون والیاں دی بھال دا کم کریندی اے، بُوہے اگے مُوڑھے تے بیٹھی-

چَوِّیاں پنجِیاں دی رشید جہاں آئی اے اندر جاون لئی]

چِھیداں: بیبی، تُسیں ایسے شہر دے او؟

رشید: کیوں مائی جی تُہانوں کِتھوں دی لگنی آں

چِھیداں: نکھلؤ دے

رشید: نہیں - لکھنؤ دی

چِھیداں: اوہا- ناں شکلاں وٹاوندے آئے نیں شہر- ایہہ امرتسر جِتھے کھلوتے ہوئے او، ایہو امبر2سر اے

رشید: ایہہ وِگاڑ کیوں

چِھیداں: وِگاڑ ای سوار وی ہوندا اے، چَھکو نا امبروں ورھ سریا3

رشید: ناں کیہ اے مائی جی تُہاڈا

چِھیداں: چِھیداں - اپنا وی دس چھڈو

رشید: رشید جہاں

چِھیداں: چِھیداں وی ایہو ای جے- وِگاڑ آکھ لؤ ایہنوں - سُکھالیاں دا چھی چھی کیتا، یا لاڈ دے دھاگے سیتا

چلو چھڈو ایہہ گل- دسو کرن کیہ اندر چلے او ایس بُوہے راہِیں - پڑھن آئے او اِکے پڑھاون

رشید: میرا ساتھی ایتھے پڑھاؤندا اے

چِھیداں: کیہ ناں جے

رشید: محمودُ ظفر

چِھیداں: کھرے اُستاد جے

پڑھائے اوہناں دے اوہ وی نیں جیہڑے آہندے نیں اساں اُچی نِیویں اِک کر دینی اے

رشید: ایہو ای میں آہنی آں

چِھیداں: پڑھائے تُسیں اوہناں دے او یا اوہ تُہاڈے اِکّو ای گل اے

رشید: آہا چِھیدو، میں تُوں اِک ہاں، کیہڑے پڑھائے ساڈے ہور پئی دسدی سَیں

چِھیداں: فیض آیا نا جوڑک4 سیال5 کوٹِیا، اوہنے لاہیا نا کوٹ6 سیال دا تے ہُن اُنھال7 نہال8 اے- جوڑ پروندا پیا اے سَوکھے سَوڑے- جَٹ اسحاق اے- مل وَرانی9 کیتی بھوئیں 10 اپنی وِچ ہل واہوندا، جوڑ پَیسے چار تار کے آیا- اوہ دانہ فیضی مالا دا اے

رشید: فوج وِچ بھرتی ہو گیائے اوہ تے

چِھیداں: ویکھی چل شِیدو

کیویں پِھردی اے مالا پرُتّی

کیویں کُھل11 کھنڈیردی12 اے

شہر نُوں کیویں پِنڈیردی13 اے

1- اِسم= 1) ناں (اِس، اِسحاق+م، محمد)، 2) اسم اوہ لفظ جیہڑا کِسے ہور لفظ دی مدد توں بغیر ای اپنے معنے دس دیوے تے ویلے دی باندھ (ماضی، حال، مستقبل) توں وی آزاد ہووے-2-امبر= اسمان-3 - سرن= نِکلن، ودھن، پانی دا کٹھا ہو کے وگن (سر= وگدا پانی، دریا)-4- جوڑک= جوڑکار، شاعر (جوڑن= شاعری کرن)- 5- کوٹ= 1) پہنیا ہویا کوٹ، 2) قلعہ، وستی، 3) مورچہ، 4) جِسم، سریر-6 - سیالی= 1) ٹھنڈے موسم دا، 2) سیال قوم دا-7 - اُنھال= گرمیاں دی رُت-8 - نہال= 1) سُکھی، خوش، 2) نواں لایا بُوٹا-9 - ورانی= اوپری، بیگانی-10 -بھوئیں = زمین، دھرتی-11 -کُھل= آزادی- کُھلدی= بندی توڑدی، آزادی ماندی-12 -کھنڈیرن= کھلارن (کِھنڈن= کِھلرن)- 13- پِنڈیرن= پِنڈاں دا اِکٹھ کرن- (پِنڈیر= پِنڈاں دا اِکٹھ)-

جھاکی 2

سہاور: کیوں وراجی، کیہ کر ڈیرے لتھا ایں چن تُوں ایس واری

وراجی: آکھا تُساں دا کِیکن موڑنا اے میں

جِتھاں پُجایا1 اے تُساں اوتھوں پرتن2 تے اپنی مَیّت3 چائی پِھرن والی گل اے

سہاور: چن کر گل اگانہہ

وراجی: جو سہیڑیا4 اے پُجا دِتائے میں برادری وِچ

سہاور: برادری کیہ کریسی اوہدا

وراجی: آپو اپنی مالکی پکّی کریسی ہر کوئی- واہی ودھسی

سہاور: شریکے ودھسن، مہاڈا5 کسّیا جاسی آپو وِچ، وِتکرے6 چَوڑے ہوسن، تاں ای کرخانے لگسن، منافعے چمکیسن میں ہر ہر دی

وراجی: اندرو اندر بِھڑسن7 سارے اِکدُوجے نال

سہاور: ایہا ای تت اے اِنسان دا

وراجی: سو فرض ہویا نا سبھ دا

سہاور: ایہو ترقی اے

1- پُجایا= پہنچایا-2 - پرتن= واپس آون- 3- میّت= لاش-4 - سہیڑیا= کٹھا کیتا-

5 -مہاڈا= مقابلہ-6 - وِتکرا= وِتھ-7 - بِھڑن= لڑن-

وراجی: چاچے دا پُتر بھرا اے میرا گاجی- کٹھے پلے پڑھے آں - پہلوں پڑھائی وِچ مقابلہ رہندا ہا ہُن کم وِچ- شریکے بِنا کیہی ترقی

سہاور: مہاڈا تے قُدرت دی دات1 اے بندے نُوں

وراجی: شریکے وِچ کَوڑ2 وی قُدرتی اے، بھیڑ3 وی لگنے ہوئے، سٹاں پھٹاں 4 وی

سہاور: جنگاں نے کیویں پساریا5 اے بندے دی طاقت نُوں - کیہڑے کیہڑے بند بُوہے کھولے نیں، ویہندے ای پئے او

وراجی: ایہہ جیہڑے پارٹیاں بنائی بیٹھے نیں ساریاں نُوں اِکو جیہا کرن لئی، ایہناں لوکاں دی مت مارن وِچ کسر نہیں چھڈی- ایہا شیطان نیں - اِکو علاج اے ایہو جیہاں دا- پُھنڈ6 دیو ایہناں نُوں، پیر نہ پٹن دیو اگانہہ ول

سہاور: جیلاں ایہناں دے گھر نیں - اوتھے ای رہن تے جگ7 سُکھی- باہر آون تے اگ دُھکھاونوں نہیں ٹلدے

وراجی: نال ایہناں دے خانچہ چُک8 وی بتھیرے ہوندے نیں، لِکھیار9- گاون چلاوندے، کتاباں لِکھ لِکھ تُندے10 دِلاں وِچ

1- دات= تحفہ-2 - کَوڑ= 1) کُڑتن، 2) غُصہ- 3- بھیڑ= لڑائی، مقابلہ، جنگ-4 - پھٹ= زخم-5- پساریا= پھیلایا-6 - پُھنڈن= گولی مارن، تِیر مارن-7 - جگ= جہان، دُنیا-8 - خانچہ چُک= تھال چُک کے چلن والے، سہائیتی (خانچہ= خوانچہ= تھال)- 9- لِکھیار= لکھاری-10 -تُنن= بھرن، ٹھونسن-

سہاور: اوہناں دے کئیں علاج نیں، انعام ایوارڈ دیو اِک نُوں، دُوجےدی کَھل وِچ ساڑا1 بھرے- اِک نُوں چُکّو دُوجا وِس گھولے2

وراجی: کوئی کوئی اوہ وی نیں جیہڑے ایس کھیڈ وِچ نہیں رلدے

سہاور: اوہناں نُوں جیلاں دی سیل3 کراؤ- جیلاں دے میلے قبض4 کھولدے نیں اوہناں دی- لائلپور وِچ میرا گوانڈھی5 اے اِسحاق، لِکھدا وی اے پارٹی وی بناوندا اے- ایہا اُپا6 کرائی دا اے اوہدا- آ تُوں ہُن روٹی کھائیے

وراجی: جی سائیں، جیہڑے ہوٹل وِچ آکھو

1- ساڑا= حسد-2 - وِس گھولن= اندرے اندر نفرت غُصہ محسوس کرن (وِس= زہر)- 3- سیل= سیر-4 - قبض= ہگ نہ سکن، کَونسٹی پیشن-5 - گوانڈھی= ہمسایہ-6 - اُپا= علاج-

جھاکی 3

[رِگل تے نُرنی گاوندیاں نیں - سافی بیٹھا سُندا اے- وِچ وِچ اُٹھ کے دوالے1 تکدائے، مُڑ بہہ ویندا اے]

دونویں: بس ہُن ہور نہ رو،

ہنجو2 جیہڑے کول نیں تیرے

اِک اِک کر کے اوہناں نُوں پرو

رِگل: مالا3 گل وِچ پاون لئی نہیں

نُرنی: نہ ای بناون لئی دوشالہ4 پالا5 روکن کیتے

رِگل: تار بنا کے لا بانہاں تے

نُرنی: جنگل منگل6 وِچ آ

دونویں: دھا7 پتراں 8 چوں ہو سجری9

انہت ناد10 وجاسی واء11

سافی: ماڑا ماڑا دم دلاسہ، وِچ وِچ دھاڑاں 12 مار روون دا اُلیل13، پھیر ٹھاہر14 جیہی

• دوالے= آل دوالے- 2- ہنجو= اتھرُو، آنسُو-3- مالا= ہار-4 - دوشالہ= وڈی چادر، شال، اُتے لین والی لوئی-5 - پالا= ٹھنڈ، سردی-6 - منگل= خوشی-7 - دھا= نہا کے- 8- پتر= پتّے-9- سجری= تازہ- 10 -انہت ناد= اوہ ساز جیہڑا بِنا کِسے سٹ توں وجدا اے، قدرت-11- واء= ہوا-12 - دھاڑاں = اُچی روون-13 - اُلیل= اُبھار، خواہش، لہر- 14- ٹھاہر= ٹھہراؤ-

رِگل: ہُن کیہ کرن تے دِل اے تیرا سافی

سافی: پتہ کوئی نہیں لگدا رِگل،

جیہنوں مِلناں، کِتے نموشی1، کِتے جھورا2

کِتے گالھ مندا، کیہ کرے بندہ

رِگل: اساں تے پِھر آئیاں ہاں، نُرنی سِندھوں

میں سرحد بلوچستانوں

ہر تھاں سانُوں مِلے نیں

بُڈھڑے بُڈھڑیاں

کُڑیاں مُنڈے،

تِیویاں 3

نال سواندیاں، رِنھ4 کھواندیاں

لِیڑے5 سانُوں اپنے پوا

دُھوا سُکاندیاں ساڈے

نُرنی: مِلے نیں وِچ وِچ اوہ وی جیہڑے آہندے نیں جاؤ،

اپنا بنّا6 سانبھو سمھالو

اسیں تے ویکھو نا

اپنا ای پئے بھالنے آں مساں 7،

پر دفع دُور نہیں کِسے وی کیتا

1- نموشی= شرمندگی- 2- جھورا= مایوسی- 3- تِیویاں = عورتاں -4 - رِنھن= پکاون-

5- لِیڑے= کپڑے-6 - بنّا= پاسا-7 - مساں = مُشکل نال-

سافی: مینوں تے ایتھے وی کِسے دی اکھ وِچ

نہیں اپنت1 کائی2 ڈِھئی3

کوئی آہندا اے مُسلمان تُسیں ناں دے ای او نا،

کوئی آہندا اے اوہناں وِچوں ای او نا

جیہناں پاڑ کے ڈکرے4 کر چھڈیا اے

مُلک اساڈا،

دسّو ہُن کیہ کراں

نُرنی: دس تے دِتا اے

سافی: گاون تُہاڈا جو پیا آہندا اے

اوہ کیویں ہو جاسی

رِگل: رل ساڈے نال گا (سافی رلدا اے)

نہ میں لہوری نہ پشَوری

نہ میں صُوفی نہ میں سافی

نہ ہتھ گَن5 تے نہ ای چؤری6

نُرنی: نہ اسیں مُسلم ہندُو سِکھ عِیسائناں

1- اپنت= 1) اپنائیت، گُوڑھی واقفی، سنگی ہوون دا احساس، اِک ٹابری ہوون، 2) اپنا آپا-

2- کائی= کوئی-3 - ڈِھئی= مِلی، لبھی (ڈِھیون= مِلن)- 4- ڈکرے= ٹوٹے، ٹُکڑے-

5- گَن= بندوق (اِنگلش)-6 - چؤری= گھوڑے دی پُوچھ دے والاں نال بنائی، مکھیاں پرے رکھن والی پکھی جیہڑی امیراں نُوں جھلّی جاندی آہی-

نہ سیدانیاں جٹیاں گُجریاں رائناں

نہ اساں گاندھناں 1 ہو بو دھاری2

اپنے نک وڈھ رہیاں

نہ ای جَناحِیں 3 مار اُڈاری کنڈ پرنے4 آ پئیاں

نہ ای ویاہیاں نہ ای کوارِیاں

نہ ای کاٹِھیاں 5 نہ ای اسواریاں 6

نہ بُرخے7 تے نہ سِر چُنیاں 8

پٹ9 پٹاکے10 نہ گَن11 دُھنیاں 12

نانہہ ہاں ساتھوں 13 ایہناں جیہڑی کرانی اے

اوہا ای ساڈی ان سُنائی کہانی اے

1- گاندھناں = خشبو بناون والیاں (گندھ= 1) خشبو، 2) بو)- 2- بو دھاری= بو دِیاں دھاراں -3- جَناحِیں = جناحاں نال (جناح= بانہہ، پَر، پکھ)-4 - کنڈ پرنے= کنڈ تے-5 - کاٹھی= سِیٹ، بہن لئی گھوڑے تے ڈاہی گدّی- 6- اسواریاں = سواریاں - 7- بُرخے= بُرقعے-8 - چُنّی= دوپٹہ-9- پٹ= ران، تھائی-10 -پٹاکے= 1) پٹاخے، 2) گولِیاں -11 -گَن= بندوق- 12 -دُھنّی= ناف-13- ساتھوں = ساڈے کولوں -

جھاکی 4

[جیل- پِھیکا نواں تے شامے شاہ پُرانا سپاہی]

پِھیکا: کیہنوں پایا جے اندر شامے شاہ جی اج

شامے شاہ: نواں نہیں ایہہ پِھیکیا

ورھے چھماہیں 1 ایہنوں پراہونا2 کر گھلدی اے سرکار3 جیہڑی وی ہووے

پِھیکا: جُرم کیہ ہونداس

شامے شاہ: اوہا،

ہیٹھلی اُتانہہ کرن دی دُھکھنی4 دئی آوندے نیں لوکاں نُوں ایہو جیہے

اپنا بھلا وی نہیں سوچدے

سختیاں سہندے نہیں تھکدے،

ویکھیں نا

افسر ہا ایہہ فوج وِچ انگریزاں ویلے،

برما وِچ لڑیا

1- ورھے چھماہیں = سال، چھے مہینیاں وِچ اِک واری- 2- پراہونا= 1) مہمان، 2) اوپرا-

3- سرکار= حکومت- 4- دُھکھنی= اگ نُوں بھکھاون لئی جھلّی پکھی-

پاکستان جاں بنیا تے کشمیر چ لڑیا،

پھیر چھڈ نوکری سرکاری

پارٹی اپنی بنائی بیٹھا اے

مزدُور کسان

پِھیکا: سیانے دسدے نیں مشاہوری1 دا ٹھرک2 کراوندا اے کم ایہو جیہے

شامے شاہ: اوہ جُھونگا3 تے ساڈی ہٹیوں 4 مِل ای ویندا اے، قید دا سَودا جو اسیں ویچنے آں

پِھیکا: منافع تے سرکاراں کھٹدیاں 5 نیں - اسیں تے ہٹی چلائی آونے آں

اوکھے سوکھے ہو کے گھر دا خرچا ای پُورا کرینے آں،

مکان وی پاونا ہویا

بال پڑھاؤنے ہوئے

قرضے وی لاہونے ہوئے بھیناں بھراواں دے

شامے شاہ: گل تے ٹھیک اے تیری پِھیکیا

خبرے قیدی ایہہ نیں کہ اسیں

پِھیکا: آہو سُنیا اے شاہ جی

فیض احمد فیض تے ہور لکھاری وی رہے نیں نال ایہدے

1- مشاہوری= شُہرت، فیم-2 - ٹھرک= شوق- 3- جُھونگا= خریدے سودے نال تھوڑا جیہا ودھ دِتا- 4- ہٹیوں = دُکان توں -5 - کھٹدیاں = کماوندیاں -

شامے شاہ: ساڈھے چار ورھے

سُننی او جیہڑی ویکھی اساں؟

پِھیکا: وکھا چھڈو نا سانُوں وی

ویلا اجے ہے

شامے شاہ: لے پھیر ویکھ

اوہ ساہمنے اندروں باہر کون پیا آوندا اے

پِھیکا: کون

شامے شاہ: فیض

پِھیکا: عام جیہا ای بندہ اے

شامے شاہ: شاعر پہلوان تے نہیں نا ہوندے

ڈنڈ بیٹھکاں 1 کَسّے،

باہر کھلا2 اے جیہڑا، اوہ اِسحاق محمد ای

ویکھی آ ہُن اگوں

اِسحاق: ہُنے ہُنے جیہڑی کہی جے فیض صاحب

اوہ غزل میں لِکھ لینی اے

فیض: ایہہ کاپی پنسل کِتھوں لیائے او

اِسحاق: ایہہ میں اج منگوائی اے گھروں

1- ڈنڈ بیٹھک= پہلواناں دی ورزش دے انگ- 2- کھلا= کھڑا-

فیض: تے میری آکھی لِکھ کے ایہہ وی کُھہانی1 جے

اِسحاق: جیہڑی اوہناں کرنی اے کری آون

اساں وی اپنی کری آونی اے

جِنی سمجھ اے

(نالدے اندروں گاون دی واج آئی اے)

فیض: ایہہ کون اے

اِسحاق: اپنا ای سنگی2 اے-

مگرے ای ساڈے ایہہ وی آیائے

مِلاونا تُہانوں

فیض: گاون دیوس

اِسحاق: فرات، باہر آ کے سُنا نا سانُوں یار

(اندروں پتلا جیہا اِک جنا باہر آیا اے)

ایہہ نیں فیض صاحب

فرات: (ہتھ مِلا کے) چنگے بھاگ3 نیں ساڈے

فیض: (ہس کے) جیل چ آ گئے

فرات: باہر اسیں کتاب پڑھی تُہاڈی

پر مِلن دا خیال نہیں آیا

آوے تے نال ای ایہہ وی آوندا اے

مِل کے گل کیہ کرنی اے، کیویں کرنی اے

1- کُھہانی= (کھوہن توں، زبردستی لے لینی) گوانی-2 - سنگی= ساتھی-3 - بھاگ= قسمت، حصہ-

فیض: اساں تے واج سُنی اے تُہاڈی

کیہ پئے گاوندے سَو

فرات: (گاوندا اے)

ہتھ جیہڑے آئے نیں

اصلوں 1 نویں نہیں

نہ ای اصلوں پُرانے نیں

ٹوہو2 نا پوٹے3

کیہ پئے آہندے نیں

آہا

گاون چروکا4 بُھلیا پئے سناندے نیں

ہیک5 وی اوہا

سیک6 وی اوہا

تُساں اساں رل دان7 رُکھاں دا

کیتا جِیوکا8

ہُن مِلن اساڈا اوہا وارا9 نوَاں کرن ہے

1- اصلوں = 1) مُڈھوں، 2) پُورے، بالکل- 2- ٹوہو= ہتھ لا کے، چھوہ کے ویکھو-

3- پوٹے= اُنگلیاں دے مُونہہ-4 - چروکا= چِراں دا، واریاں دا- 5- ہیک= 1) گاون دی طرز،

2) اواز لاون دا ڈھنگ، لَے- 6- سیک= نِگھ، گرمائش- 7- دان= 1) سخاوت، 2) سَت، سچ-

8- جِیوکا= خوراک، جیوندے رہن لئی لوڑیندا رِزق-9 - وارا= زمانہ، جُگ، ویلا-

سنگ وِچُھنے1 وت11 ورن2 ہے

فیض: اندروں ہلُونا3 جیہا اِک وجّا اے

اگے وی وجیا ہونا اے

پر اج کُجھ ہور جیہا

اِسحاق: مینوں وی جھٹکا لگا اے

کیوں فرات کیہ دھریا4 اے تُوں سنگھ5 اپنے وِچ

فرات: سنگھ وِچ میں کیہ دھرنا ہا-

ایہہ بولی اے عام خلق دی

اِسحاق: گل تے خاص لوک وی، ناں ناویں والے6 وی ایسے بولی وِچ کریندے نیں

فرات: پر عام خلق نُوں دابا7 دیون کیتے8

بولی وی وکھری مڑھیندے9 نیں اوہناں تے

خلق دی بولی تے ونکو ونک10 اے سارے جہان وِچ

اِسحاق: گل تے تیری ٹھیک اے

بولی تے تت ست11 ہے بندیائی12 دا

پر مخلوق نُوں حُکم ہیٹھ رکھن لئی ورتی بولی

بولی نہیں رہندی

دابے دا ہتھیار بن جاندی اے

1- وِچُھنّے= وِچھڑے، کُھسے-2 - وت= دوبارہ، مُڑ کے-3 - ہلُونا= ہُجکا-4 - دھریا= رکھیا-

5- سنگھ= گلا-6 - ناں ناویں والے= شُہرت تے سرمائے والے-7 - دابا= دباون دبیلن دا عمل، دَھونس راہیں -8 - کیتے= واسطے- 9- مڑھیندے= مڑھ دیندے نیں - 10 -ونکو ونک= ونگو ونگ، رنگو رنگ، کئیں قِسماں دی-11- تت ست= ہستی دا ہوند دا، کرت دا سوما، اَیسنس-

12- بندیائی= انسانیت-

فیض: سمجھ آ گئی اے، ہلُونا ایہو ای وجّا اے

فرات: تہانُوں جیلاں چ ڈاہن1 والے

لِکھی تُہاڈی نُوں

اپنی سجاوٹ لئی ورتدے نیں

فیض: لِکھی اساڈی

مڑھیاں 2 جڑیاں 3 اکھراں نُوں چھنڈے

تاں ای اساڈی کرنی نوِیں ہو سکدی اے

اِسحاق: بولیاں سارے جہان دِیاں

مَلّ وانی دی پکڑ جکڑ نُوں مُڈھوں پٹاون دا

وسیلہ بنن تے تاں ای

تت ست تِھیون4 نا تَن مَن دا

(پِھیکا تے شامے شاہ اپنی جائیں 5 کھلوتے ہوئے نیں)

شامے شاہ: سُن لئی اوہ پِھیکیا

جو اساں اکھیں ویکھی

1- ڈاہن= رکھن-2 - مڑھے= اُپر لیپ کیتے-3 - جَڑے= اندر ٹھوکے، جیویں گہنیاں وِچ موتی-

4- تھیون= ہوون-5 - جائیں = جگہ تے، تھاں تے-

پِھیکا: ویکھ لئی اے

اکھ وی ہور ہوئی لگدی اے اپنی، سُنی ماسی کنوں 1 چیتے2 پئی آوندی اے

شامے شاہ: سُنا

پِھیکا: (گاوندا اے) ویکھو واء3 مستانی4 دی کار5

پلّہ جھاڑ کے سجّے پاسیوں اُلّر6 کھبّے داء

بھوانٹی7 ماردی اے

اِک دم سجے پرت کے تھیندی اے گُھمن گھیری8

وت ڈَھیندیاں 9 ککھاں 10 نُوں

ہو ہنیری ہیٹھلی اُپر کرن لئی ونگاردی11 اے

(سپرنٹنڈنٹ آیا اے

نال ہیڈ وارڈن وی اے)

سپرنٹنڈنٹ: ایہہ گاون کون پیا ہا گاوندا

پِھیکا: میں سَر جی

1- کنوں = کولوں -2 - چیتے= یاد-3 - واء= ہوا-4 - مستانی= مست ہوئی- 5- کار= کم-

6- اُلّر= لمک، جُھک-7 - بھوانٹی= گُھمن دا عمل، بھوَن-8

- گُھمن گھیری= 1) گرداب، بھنور، 2) ورولا-9 - ڈَھیندیاں = ڈِگدیاں -

10 -ککھاں = تیلیاں -11 -ونگاردی= بلاؤندی (سانجھے کم وِچ رلن واسطے)-

شامے شاہ: میں آکھیا ہا سَر جی

ایہنوں سُناون دا

سپرنٹنڈنٹ: ایہناں دی ڈِیُوٹی ایتھوں ختم، ایہناں نُوں کِسے ہور کم تے لا دیو

ہیڈ وارڈن: جاؤ تُسیں دوئے،

میں سرکار ایتھے آپ ڈِیُوٹی دیناں

سپرنٹنڈنٹ: دھیان کریں

ایس سیاسی قیدی دا

ہیڈ وارڈن: جیویں حُکم سرکار

سپرنٹنڈنٹ: ڈاکٹر دسیائے

فالج پیا ہوندا اے ایہنوں

دوائی جیہڑی دسّی اے اوہنے

روک سکدی فالج1 نُوں

پر اوہ ایہنوں تاں ای دِتی جا سکدی اے

جے ایہہ مافی منگے

تے اگوں سیاست چھڈ کے اپنے گھر بیٹھے،

حُکم ایہہ اُتوں آیا اے

ہیڈ وارڈن: تعمیل2 ہوسی سرکار (سلُوٹ مریندا اے)

(سپرنٹنڈنٹ جوابی سلُوٹ دی سینتر3 کردا ٹُر گیا اے)

ہیڈ وارڈن: (اِسحاق محمد نُوں) سُن لیا جے

1 -فالج= جِسم دے انگاں دا سُنّ ہو جاون، پریلیسز- 2- تعمیل= عمل کرن-3 - سینتر= اشارہ-

اِسحاق: آہو

ہیڈ وارڈن: منگ لؤ مافی

فالج تے تُہانوں پتہ اے موت اے

اِسحاق: موت نُوں ہاں 1 اے میری

پر مافی توں اصلوں نانہہ2 اے

1- ہاں = قبولن-2 - نانہہ= اِنکار-

جھاکی 5

[جیل دے  گیٹوں 1 باہر رِگل تے نُرنی نچ گاوندیاں آئیاں نیں ہور وی رل گئیاں نیں]

رِگل: بھرم جیہی کوئی ویدن2 نہیں

نُرنی: کوئی دارُو3 نہیں نِروار4 جیہا،

آہر5 بِنا6 کوئی تت7 نہیں

رِگل: گُر8 مُرشد9 نہیں اِنکار10 جیہا،

سارِیاں: بھرم جیہی کوئی ویدن نہیں ……

[اندروں اِسحاق محمد دی واج وی رلی اے تے نِرت11 سَینتر12 وی]

1- گیٹ= وڈّا دروازہ-2 - ویدن= روگ، بیماری-3 - دارُو= 1) علاج، 2) دوائی، 3) شراب-

4- نِروار= نتارا، اَنے لیسِز- 5- آہر= کار، پریکٹس، اَیکشن-6 - بِنا= بغیر-7 - تت= 1) ہوند، ہستی،

بی اِنگ، 2) اَیسنس-8 - گُر= 1) طریقہ، 2) اصول، 3) گُرو، اُستاد- 9- مُرشد= راہ دِکھاون والا- 10 -اِنکار= 1) نانہہ، 2) نفی، ناہی-11 -نِرت= ناچ-12 -سَینتر= ہتھاں باہاں نال کیتے اشارے-